Yüksek Verimli Konservelik ve Kuru Tanelik Bezelye Hatlarının Geliştirilmesi

Mehmet Kemal Ateş, Ercan Ceyhan

Özet


İki ticari yemeklik bezelye (Rondo ve Ultrillo) çeşidi ile üç bezelye (PS3055, PS4028 ve PS3057) hattı arasında 2012 yılında tam diallel analiz yöntemine göre melezlemeler (20 melez kombinasyonu) yapılmıştır. F1 generasyonu ve ebeveynler 2013 yılında yılında Konya ekolojik şartlarında yetiştirilmiştir. Araştırmada bitki boyu, bitkide dal sayısı, bitkide bakla sayısı, bakla boyu, bitkide tane sayısı, baklada tane sayısı, tek bitki tane verimi, yüz tane ağırlığı ve tane iriliği ilişkin ölçüm, sayım, tartım ve analizler yapılmıştır. İncelenen özellikler için ebeveyn ile F1 generasyonlarında tam diallel analiz yöntemine göre genel ve özel kombinasyon yetenekleri, heterosis ve heterobeltiosis değerleri, geniş ve dar anlamda kalıtım dereceleri tespit edilmiştir. F1 generasyonunda da tek bitki tane verimi için eklemeli olmayan gen etkileri ve dar anlamda kalıtım dereceleri düşük olarak tespit edilmiştir. Yine heterosis ve heterobeltiosis değerleri tek bitki tane verimi için pozitif olmuştur. Sonuç olarak bu araştırmada; bezelye ıslahında kullanılabilecek uygun ebeveyn ve melezler ile bunların bazı tarımsal özellikleri ve kalıtımları belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler


Bezelye, diallel analizi, genel ve özel kombinasyon yetenekleri, heterosis ve heterobeltiosis, tane verim

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Abdou ABA, Mohame MF, Kandeel NM (1999a). Potential Variation in a Garden Pea Collection Amenable to Breeding Recombinant- homozygous Genotypes with Enhanced Earliness and Pod- Yield. Assiut Journal of Agricultural Sciences, 30 (4): 173-192.

Abdou ABA, Mohame MF, Kandeel NM (1999b). Breeding Implications on Cultivar- Selection in Garden Pea (Pisum sativum L.) towards Enhancing Earliness and Pod- Yield. Assiut Journal of Agricultural Sciences, 30 (3): 117-132.

Akçin A (1988). Yemeklik Tane Baklagiller. Selçuk Üniversitesi Yayınları 43, Ziraat Fakültesi Yayınları 8, s:307-367.

Avcı MA, Ceyhan E (2006). Correlations and genetic analysis of pod characteristics in pea (Pisum sativum L.). Asian Journal of Plant Sciences 1(2):1-4.

Ceyhan E (2003). Bezelye Ebeveyn ve Melezlerinde Bazı Tarımsal Özelliklerin ve Kalıtımlarının Çoklu Dizi Analiz Metoduyla Belirlenmesi. Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Konya.

Ceyhan E, Avcı MA (2005). Combining ability and heterosis for grain yield and some yield components in pea (Pisum sativum L.). Pakistan Journal of Biological Sciences, 8(10):1447-1452.

Ceyhan E, Avcı MA, Karadaş S (2008). Line x tester analysis in pea (Pisum sativum L.): Identification of superior parents for seed yield and its components. African Journal of Biotechnology, 7(16): 2810-2817.

Ceyhan E, Önder M (2001). Bezelye (Pisum sativum L.) Çeşitlerinde farklı ekim zamanlarının tane verimi ile bazı agronomik karakterler üzerine etkileri. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi Sayı, 15 (25):159-171.

Ceyhan, E., Kahraman, A. Ates, M.K., Karadaş, S., 2012. Stability analysis on seed yield and its components in peas. Bulgarian Journal of Agricultural Science, 18:887-893.

Ceyhan E, Kahraman A (2013). Genetic analysis of yield and some characters in peas. Legume Research 36 (4): 273 - 279.

Ceyhan E, Mülayim M (2003). Bezelyede F1 ve F2 generasyonlarında tane verimi ve bazı tarımsal özellikler arasındaki ilişkiler. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 17 (31): 68-73.

Chiang WS, Smith JD (1967). Diallel Analysis of the Inheritance of Quantitative Characters in Grain Sorghum. I. Heterosis and Inbreeding Depression. Canadian Journal of Genetics and Cytology, 9: 44-51.

Eser D (1974). Yemeklik Tane Baklagillerde Çiçek Yapısı ve Melezleme Tekniği. Çayır-Mera ve Zootekni Araştırma Enstitüsü Yayın No:46, Ankara.

Falconer DS (1980). Introduction to Quantitative Genetics. Oliver and Boyd Ltd. London.

Fonseca S, Pattersan FL (1968). Hybrid vigor in a seven parent diallel cross in common winter wheat. Crop Science, 8: 85-88.

Griffing B (1956). Concept of general and specific combining ability in relation to diallel crossing systems. Australian Journal of Biological Sciences, 9:463-493.

Kranup HA (1995). Comparison of three methods of selection for yield in peas (Pisum sativum L.). Agrosur, 23:39-44.

Kumar R, Niwas R, Dahiya BS (1992). Comparison of Selection methods in dwarf field peas (Pisum sativum L.) I. Effectiveness for yield and ıts components. International Journal of Tropical Agricultural, 10(3):172-179.

Kumar S, Sing KP, Panda PK (1996). Combining ability analysis for green pod yield and ıts components in garden pea (Pisum sativum L.). Orissa Journal of Horticulture, 24:21-25.

Lejeune–Henaut I, Fouilloux G, Ambrose MJ, Dumoulin V, Eteve G (1992). Analysis of a 5 parent half diallel in dried pea (Pisum sativum L.). I. Seed Yield Heterosis. Agronomie, 12(7): 545-550.

Mishra SP, Asthana AN, Chahal GS (1993). Heterosis for yield and yield components in field pea. Heterosis Breeding in Crop Plants- Theory and Application: Short Communications: Symposium Ludhiana, 23-24 February 1993: 42-43.

Niwas R, Kumar R, Dahiya BS (1990). Comparison of Selection Methods in Dwarf Field Peas (Pisum sativum L.) I. Effectiveness for Earliness. International Journal of Tropical Agricultural, 8(2):136-140.

Öz M, Karasu A (2010). Bazı bezelye (Pisum sativum L) çeşitlerinin tohum verimi ve verim komponentlerinin belirlenmesi. SDÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 5 (1):44-49.

Ridge PE, Pye DL (1986). The effects of temperature and frost at flowering on the yield of peas grown in mediterannean environment. Horticulture Journal, 56: 54-58.

Sarawat P, Stoddard FL, Marshall DR, Ali SM (1994a). Heterosis for yield and related characters in pea. Euphytica 80: 39-48.

Sarawat P, Stoddard FL, Marshall DR (1994b). Genetic distance and ıts association with heterosis in peas. Euphytica, 73: 255-264.

Sarawat P, Stoddard FL, Marshall DR (1994c). Derivation of superior F5 lines from heterotic hybrid in pea. Euphytica, 73: 265-272.

Sharma DK, Adarsh B, Chaudhary DR (1999). Studies on combining ability and gene action in pea (Pisum sativum L.). Indian Journal of Hill Farming, 12: 32-36.

Sing MN, Sing RB (1990). Genetics Analysis of some quantitative characters in pea. Indian Journal of Pulses Research, 3(2): 127-131.

Sing MN, Rai B, Sing RM (1994). Potentialities of heterosis breeding in Pisum. Indian Journal of Genetics and Plant Breeding, 54(4):398-401.

Stelling D (1997). Heterosis and hybrid performance in topless faba beans (Vicia faba L.). Euphytica, 97: 73-79.

TUİK (2014). Tarım İstatistikleri Özeti. T.C. Başbakanlık D.İ.E. Ankara, http://tuikapp.tuik.gov.tr/bitkiselapp/bitkisel.zul (Erişim Tarihi: 10 Ocak 2015)

Yurtsever N (1984). Deneysel İstatistik Metodları. Toprak ve Gübre Araştırma Enstitüsü Yayınları. Genel Yayın No:121, Ankara.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.